PUSAT DARAH NEGARA

Hasrat untuk membina sebuah Pusat Perkhidmatan Transfusi Darah mula diusahakan apabila Kementerian Kesihatan Malaysia pada hakikatnya sedar kepentingan untuk memperoleh darah yang selamat, mencukupi dan berkualiti bagi perkhidmatan perubatan di negara ini. Malahan keselamatan darah dan produk darah menjadi lebih penting sejak tahun-tahun kebelakangan ini akibat masalah jangkitan penyakit seperti HIV, Hepatitis B dan C yang boleh dijangkiti melalui pemindahan darah atau produk darah. Atas kesedaran ini, Pertubuhan Kesihatan Sedunia juga telah menyarankan bahawa sebuah pusat perkhidmatan transfusi darah yang terancang, lengkap dengan infrustruktur dan peralatan amat diperlukan bagi memantau serta menyeleras keseluruhan perkhidmatan transfusi darah dalam sesebuah negara. Pada masa yang sama, perkembangan dan kemajuan bidang perubatan dalam negara seperti pembedahan jantung, pemindahan organ, rawatan penyakit kanser dan lain-lain penyakit berkaitan dengan darah juga telah meningkatkan permintaan tehadap darah dan produk-produk darah yang selamat dan berkualiti.

Menyedari akan hakikat ini, maka Kementerian Kesihatan telah mengambil keputusan untuk menubuhkan sebuah Pusat Transfusi Darah Negara yang mana perancangan bagi membina pusat bermula dengan tersiapnya Kertas Cadangan Preliminari Pelan Induk pada bulan Januari,1992. Lanjutan daripada itu , Kementerian Kesihatan telah memperuntukkan sekeping tanah seluas
3.241 ekar di atas Lot 139 di persimpangan Jalan Tun Razak dan Jalan Temerloh di Kuala Lumpur. Lokasi tersebut telah diperakukan untuk projek pembinaan pusat tersebut oleh Jabatan Kerja Raya pada 9 Disember 1993. Seterus persetujuan pembiayaan kos pembinaan daripada Bank Dunia telah diperolehi pada 12 Ogos 1994. Kerja pembinaan telah mula pada 21 Julai 1997 dan telah dijangka siap pada 28 November 1998. Akan tetapi di atas sebab-sebab yang tidak dapat dielakkan, bagunan yang siap diserahkan kepada kementerian pada tahun 2000 dan dengan itu ianya mula diduduki mulai bulan November 2000 dengan nama baru iaitu 'Pusat Darah Negara'. Kos keseluruhan pembinaan pusat ialah RM 44.7 juta iaitu RM22.7 juta bagi perbelanjaan pembinaan bangunan dan RM22.0 juta lagi bagi kelengkapan peralatan.

Pembinaan Pusat Darah Negara telah menandakan satu era perubahan atau penstrukturan semula keseluruhan organisasi perkhidmatan transfusi darah negara. Sebagai sebuah agensi pusat perkhidmatan transfusi darah di peringkat national, Pusat Darah Negara bertanggunggung jawab merancang dan memperkembangkan perkhidmatan transfusi darah dan aktiviti-aktiviti pendermaan darah seluruh tabung darah dalam negara. Di masa akan datang, ia juga akan bertanggung jawab ke atas lapan buah pusat perkhimatan darah regional yang akan dibangunkan di seluruh negara dalam Rancangan Malaysia Yang Ke 8 dan Yang Ke 9. Setiap Pusat Perkhidmatan Transfusi Darah Regional tersebut akan bertanggungjawab ke atas tabung darah-tabung darah di wilayah masing-masing dalam aktiviti pemerolehan dan pembekalan darah serta lain-lain perkhidmatan transfusi darah pringkat regional. Dengan kewujudan satu rangkaian Pusat Perkhidmatan Transfusi Darah peringkat national dan regional, maka adalah diharap kesemua aktiviti-aktivti Transfusi Darah di 112 buah hospital dapat diselaraskan dan dimantapkan. Pada masa yang sama, suatu sistem yang efektif dan efisien dapat diwujudkan bagi bekalan darah dan produk-produk darah, lantas meningkatkan penggunaan setiap unit darah atau produk darah yang dihasilkan.

Sebagai sebuah organisasi national, Pusat Darah Negara turut bertindak sebagai badan penasihat kepada Kementerian Kesihatan Malaysia dalam mengariskan polisi-polisi dan garispanduan-garispanduan berkaitan dengan Perkhidmatan Transfusi Darah Kebangsaan. Ia juga berperanan sebagai pusat rujukan perkhidmatan transfusi darah bagi perkhidmatan makmal Hematologi, Haemastasis & Thrombosis, Transfusi Mikrobilogi dan Immunohematologi bagi negara ini. Peranan ini bagai sebuah badan pakar rujuk kepada agensi-agensi perkhidmatan transfusi darah yang lain termasuk sektor swasta serta memberi khidmat rundingan kepada pakar-pakar yang terlibat dalam bidang ini.

Di samping menjadi pusat daftaran nasional pesakit-pesakit hemofilia, ia juga berfungsi sebagai pusat rawatan hemofilia dan penyakit pendarahan yang lain. Sebagai pusat rujukan, pusat ini merawat antara 100 hingga 120 pesakit setiap minggu. Daripada 1400 pesakit dari seluruh perusuk negara yang telah mendaftar untuk mendapatkan rawatan, 750 merupakan pesakit Hemofilia Jenis A, 120 pesakit Hemofilia Jenis B manakala selebihnya adalah pesakit-pesakit dengan pelbagai penyakit pendarahan.

Pusat Darah Negara juga melaksanakan program latihan yang terancang bagi semua kakitangan tabung darah di seluruh negara supaya mereka sentiasa terdedah kepada perkembangan terbahru dan teknologi terkini dalam perkhidmatan transfusi darah. Sebanyak 37 program latihan dalam bentuk kursus, seminar dan bengkel telah diadakan bagi pakar-pakar, pegawai perubatan, pegawai sains, juruteknologi makmal perubatan dan jururawat dalam tahun 2002.

Bagi meningkatkan lagi kualiti serta keefisienan perkhidmatan transfusi darah dalam negara, Program Kepastian Kualiti di peringkat kebangsaan turut dikendalikan bagi bahagian makmal Hematologi, Immunohematologi, Heamostasis & Thrombosis dan Makmal Transfusi Mikrobiologi.

Pusat Darah Negara sebagai sebuah Pusat Perkhidmatan Transfusi Darah Regional bagi Lembah Kelang memastikan bekalan darah yang diperolehi adalah selamat dan mencukupi bagi merawat pesakit-pesakit di 36 buah hospital-hospital kerajaan dan swasta

Malah jika sebelum ini hasrat murni untuk menderma darah hanya terhad kepada empat kali setahun, kini orang ramai berpeluang untuk menderma darah lebih kerap melalui satu kaedah baru yang menjadikan mereka sebagai penderma Aferesis. Penderma Aferesis hanya perlu menderma sebahagian komponen darah mereka iaitu plasma dan platelet tanpa membabitkan sel darah merah dengan menggunakan mesin khas yang dipanggil Mesin Aferesis. Plasma dan Platelet penting untuk merawat masalah pendarahan, kes-kes kemalangan, mangsa kebakaran, pesakit hemofilia dan sebagainya. Penemuan kaedah baru bagi merawat pesakit dengan menggunakan komponen darah membolehkan setiap unit darah yang didermakan dimanafaatkan dengan sebaik mungkin . Plasma dan Platelet yang diperolehi secara ini adalah lebih berkualiti dan selamat serta dapat menjalani proses fraksinasi untuk menyediakan produk yang lebih selamat dan berkesan.

Pusat Darah Negara juga telah maju setapak lagi dalam menafaatkan produk darah apabila ianya dapat menghasilkan produk darah seperti ' Intravenous Immunoglubumin', Albumin, Pekatan Faktor VIII dan Pekatan Faktor IX melalui program fraksinasi. Program fraksinasi merupakan satu kaedah di mana sebahagian daripada plasma yang dkumpul dalam bentuk plasma beku, dihantar ke luar negeri melalui kontrak bersama antara Kementerian Kesihatan Malaysia dengan Commonwealth Serum Laboratory, di Melbourne Australia untuk difreksinasikan bagi mendapatkan produk-produk tersebut. Program ini membolehkan Pusat Darah Negara membekalkan Pekatan Faktor VIII dan Faktor IX kepada pesakit hemifilia dan juga Intravenous Immunoglubumin dan Albumin kepada pesakit-pesakt tertentu di seluruh negara.

Program fraksinasi ini telah dimulakan pada tahun 1991 dan pada tahun 2002 sahaja, lebih 18,300 kilogram plasma telah dihantar ke Australia untuk difraksinasi. Dengan pelaksanaan program ini, Pusat darah Negara telah dapat menjimatkan wang kerajaan sebanyak RM 14. 9 juta pada tahun 2002. Program ini akan diperkembangkan lagi dengan menyelaras dan mengumpul plasma dari negeri-negeri lain, dan pada masa ini, dari Melaka dan Pulau Pinang dengan harapan untuk mencapai tahap 'self sufficiency' bagi produk-produk yang diperolehi dari kaedah fraksinasi. Penggunaan produk-produk ini adalah lebih selamat dan berkualiti kerana proses ' viral inactivation ' yang dijalankan ke atas produk-produk tersebut dapat memusnahkan atau mengeluarkan virus-virus sekiranya wujud dalam produk berkenaan.

Pada tahun 2002 dua lagi perkhidmatan baru iaitu Perkhidmatan Bank Darah Tali Pusat (Cord Blood) dan Perkhidmatan Histokompatibiliti dan Imunogenetik telah diperkenalkan.

Darah tali pusat bayi kaya dengan sumber yang dipanggil 'sel stem' dan ia memberi harapan untuk merawat beberapa jenis penyakit seperti barah, masalah darah dan sistem imun badan. Pada tahun 2002, Bahagian Tabung Darah Tali Pusat, Pusat Darah Darah Negara telah berjaya mengumpul sebanyak 235 unit darah tali pusat. Ia juga mempunyai peralatan yang canggih dan sistem kualiti yang bertahap antarabangsa.

Perkhidmatan Histokompatibiliti dan Immunogenetik amat penting dan berguna bagi menentukan kesesuaian organ untuk pembedahan pemindahan organ khususnya pembedahan pemindahan sum-sum tulang.

Pusat Darah Negara mempunyai perancangan masa depan menjadi sebuah Pusat Perkhidmatan Transfusi Darah Negara yang 'self-sufficient' dengan menghasilkan produk darah Faktor VIII dan Faktor IV yang mana pada masa ini menyebabkan Kementerian Kesihatan membelanjakan berjuta ringgit bagi mendapatkan bekalan produk-produk tersebut dari luar negeri. Usaha-usaha sedang diambil bagi mengembangkan program pendermaan Aferesis ke seluruh negara supaya lebih banyak komponen-komponen dan produk-produk darah dapat disediakan.

Bagi meningkatkan lagi keberkesanan dan keefisienan perkhidmatan transfusi darah dalam negara, Kementerian Kesihatan akan berusaha dibawah Rancangan Malaysia Ke 8 dan Ke 9 untuk menubuhkan 8 buah pusat perkhidmatan darah regional di seluruh negara termasuk di Negeri Sabah & Serawak. Pada masa ini dua buah pusat regional sedang dalam pembinaan iaitu satu di Melaka dan sebuah lagi di Sungai Petani, Kedah.

Kewujudan satu rangkaian perkhidmatan transfusi darah membolehkannya :

•	membekalkan darah dan produk darah yang selamat,mencukupi dan berkualiti.
•	mencapai tahap 'self-sufficiency' dan tidak lagi bergantung pada negara lain untuk memperolehi produk-produk darah
•	dapat memberi perkhidmatan penjagaan kesihatan yang terbaik bagi rakyat Malaysia.
•	memberi perkhidmatan transfusi darah bertaraf tinggi yang terulung dan menjadi 'benchmark' kepada negara lain.